Khi cảm giác vướng mắc bủa vây

Nhiều người trong chúng ta dành phần lớn cuộc đời, bằng cách này hay cách khác, cảm thấy mắc kẹt, đó là trạng thái khi khao khát thật dữ dội được vượt qua một vấn đề lại gặp phải sự …

Nhiều người trong chúng ta dành phần lớn cuộc đời, bằng cách này hay cách khác, cảm thấy mắc kẹt, đó là trạng thái khi khao khát thật dữ dội được vượt qua một vấn đề lại gặp phải sự ép buộc bắt ta dậm chân tại chỗ. Ví dụ, ở một mức độ nào đó, ta có thể mong muốn rất mạnh mẽ, là được rời công việc về tài chính để rèn lại lĩnh vực kiến trúc – nhưng cùng lúc đó, ta lại thấy như bị chặn lối bởi vô vàn nghi ngờ, do dự, lý lẽ ngược lại và cảm giác tội lỗi. Hoặc có lẽ ta bị ép rời khỏi cuộc sống hôn nhân – trong khi đồng thời không thể tưởng tượng bất kỳ cuộc sống thực tế nào bên ngoài nó (hôn nhân). Hành động thì mang lại nỗi sợ, nhưng không làm gì thì cũng giết chúng ta. Mỗi con đường cứ như bị dập tắt. Và thế là họ suy ngẫm, xem xét vấn đề trong buổi khuya muộn, thử thách sự kiên nhẫn của các nhà trị liệu – và lặng nhìn cuộc đời trôi qua với nỗi âu lo chất chồng và chán ghét bản thân.

Là người ngoài cuộc, có thể họ cảm thấy thích thú khi hỏi những câu để kéo dài câu chuyện: Sao bạn không thử đăng ký một khóa học để xem liệu bạn có thể thích một lĩnh vực mới nào của công việc? Sao bạn không thảo luận những bất mãn của mình với bạn đồng hành/ bạn đời? Sao bạn không đi gặp người tư vấn? Li dị thì sao? Nhưng có vẻ chúng ta thấy rằng bạn bè không thể tạo ra sự biến chuyển nào cả, bất kể chúng ta nói gì đi nữa. Cứ như họ bị thu hút về một định luật ngăn cản họ khỏi sự phát triển, không phải đạo luật mà bạn tìm thấy trong những của một quốc gia họ sinh sống, mà đại loại là một luật cá nhân – có thể được hiểu như sau: đảm bảo rằng bạn không đạt được sự hài lòng trong công việc; đảm bảo rằng mối quan hệ của bạn không có sự sống trong đó nhưng không thể bị bỏ rơi; đảm bảo rằng bạn không hạnh phúc tại nơi bạn sống.

white printer paper on green and brown leaves

Để hiểu được nguồn gốc của “những luật lệ này”, chúng ta phải nhìn lại. Tuổi thơ khó khăn và gia đình phức tạp mà chúng hé lộ ra là khởi đầu của rất nhiều “luật bất thành văn” bó buộc này, với những ảnh hưởng kéo dài cả đời. Vài luật như sau: “Hãy chắc chắn là con không bao giờ tỏa sáng, không thì sẽ làm tổn thương chị con đấy.”. “Bạn phải vui lên, mắc công nỗi trầm cảm của tui len lỏi vào bạn đấy.”. “Đừng bao giờ thỏa mãn một cách sáng tạo, chứ không sự ganh tị lại nhắc nhở tui.”. “Hãy đảm bảo với tụi tui là tụi này thông mình lắm, bằng cách giành hết mấy giải thưởng ở trường đi.”. “Tụi tui cần cậu đạt được thành tựu gì đó để cảm thấy yên tâm về bản thân.”. “Cậu sẽ làm tui thất vọng nếu cậu trở nên náo nhiệt và một ngày nào đó, trở nên tính hừng.” 

Tất nhiên, không ai lại nói thẳng thừng những điều này trong gia đình (không thể thi hành luật nếu luật bị nhìn thấu dễ dàng), nhưng luật lệ vẫn ở đấy, đặt chúng ta vào vị trí cụ thể khi ta lớn lên và sau đó, khi ta rời khỏi nhà, vẫn tiếp tục rón rén làm méo mó nhân cách của ta khỏi con đường phát triển đúng mức. Có thể khó để tìm thấy kết nối giữa tình huống vướng mắc của người lớn với luật lệ thời thơ ấu. Chúng ta có thể bỏ lỡ liên kết giữa việc chần chừ hành động tại công sở và hoàn cảnh ở nhà với bố 30 năm trước. Nhưng ta có thể đánh bạo đưa ra một định luật: bất kỳ sự vướng mắc lâu dài nào đều có vẻ là kết quả của việc xâm phạm vào dạng luật được “thừa hưởng” vô thức từ nhỏ. Chúng ta bị mắc kẹt vì quá trung thành với việc một điều gì đó bất khả thi. Ý nghĩ này xuất phát từ quá khứ xa xôi nào đó. Bất khả thi vì nó đe dọa người mà ta quan tâm hoặc phụ thuộc vào.

green leaf plant

Vì thế, một trong những con đường tiến đến sự khai phóng nằm ở việc “nhìn thấy” luật lệ đó tồn tại, sau đó tháo bỏ tính lý trí méo mó và thừa thãi. Bắt đầu bằng cách hỏi xem, bên dưới vấn đề nan giải trong thực tế, liệu có thể có “luật từ thời thơ ấu” ở công sở, khích lệ ta “ở đâu ở yên đó”. Ta có thể đào sâu bên dưới bề mặt vấn đề, tìm kiếm cấu trúc của cảm xúc có vẻ đang tham gia (vào tiềm thức, kiến trúc = sự sáng tạo mà bố chưa bao giờ trải nghiệm, sự thỏa mãn tình dục = điều làm tổn thương người mẹ yêu quý của mình). Chúng ta có thể khám phá ra một vài lý do cho việc ta không thể từ bỏ tài chính và đảm nhiệm một vai trò sáng tạo hơn là vì suốt thời thơ ấu, ta phải chấp nhận (ngầm) rằng không thể vừa thỏa mãn thật sáng tạo vừa kiếm ra tiền – để bảo vệ người cha với tính tình thất thường khỏi sự ganh tị và thiếu thốn. Hoặc chúng ta không thể bước ra khỏi hôn nhân vì, trong tiềm thức, một luật áp đặt lên con người từ hồi nhỏ rằng trở thành một người con ngoan là từ bỏ những khía cạnh thuộc về thể xác và bản năng hơn.

Những cái riêng sẽ khác biệt nhưng quy định của luật ngầm từ nhỏ giải thích cho rất nhiều sự mắc kẹt ở người lớn. Một cách tiến về phía trước, đầu tiên và trước hết, là kể từ đây nhận ra có thể một luật lệ nào đó được vận hành khi chúng ta gặp khúc mắc, rằng chúng ta không chỉ đơn thuần tỏ ra hèn nhát hay chậm tiến triển; và rằng chúng ta cảm thấy mắc kẹt bởi vì ta, trong tâm trí sai lầm ấy, trở về cái khung được hình thành từ thơ ấu, cái mà ta phải thấy, xem xét và kiên nhẫn tháo rời. Cùng lúc đó, có thể chấp nhận rằng chúng ta giờ là người trưởng thành, tức là biến cố trong gia đình ngày xưa không cần phải áp dụng nữa. Không phải lo lắng sẽ gây khó chịu hình tượng cha mẹ; những điều cấm được đặt ra để bảo vệ họ nhưng chúng lại khiến ta chán ngán; ta có thể thấy buồn cho những luật lệ mà các nhân vật bị tổn thương này áp đặt lên ta (thường không mang tính ác ý có chủ đích) nhưng có thể nhận thấy mệnh lệnh của ta là để họ sang một bên và hành động với sự tự do về cảm xúc vốn đã là quyền cơ bản. Có thể cần bất tuân với việc trở thành người cần được bảo vệ mà ta đã từng quan tâm hay phụ thuộc – để trở nên trung thành với một người quan trọng hơn: bản thân mình.    

Nguồn: https://www.theschooloflife.com/thebookoflife/on-feeling-stuck/

Dịch bởi: Quỳnh Như

——————

Theo dõi các kênh chính thức của A Crazy Mind tại:

Theo dõi các kênh chính thức của A Crazy Mind tại:

Website: https://acrazymind.vn/

A Crazy Mind (Page): https://www.facebook.com/acrazymindVN/

Viết để trưởng thành (Page): https://www.facebook.com/acm.vietdetruongthanh

The Tree Of Life (Page): https://www.facebook.com/TheTreeOfLifeVN/

A Crazy Mind – Viết để trưởng thành (nhóm công khai): http://bit.ly/Group-VDTT

Câu chuyện điên rồ của tôi (nhóm riêng tư): https://bit.ly/acm-cauchuyendienro

A Crazy Mind – Hỏi đáp tâm lý: http://bit.ly/Group-HDTL

A Crazy Mind – Mỗi ngày một trang sách: http://bit.ly/ACM-MNMTS

(*) Bản quyền bài dịch thuộc về A Crazy Mind. Khi chia sẻ, cần phải trích dẫn nguồn đầy đủ tên tác giả và nguồn là “Nguồn: Acrazymind.vn”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

(**) Follow Facebook A Crazy Mind để đọc các bài dịch khác và cập nhật các bài viết mới hằng ngày và tham gia nhóm cộng đồng tự chữa lành của A Crazy Mind tại: https://www.facebook.com/groups/371004360098732/

(***) Trở thành Cộng tác viên để rèn luyện tư duy ngôn ngữ và đóng góp kiến thức cho cộng đồng tại https://bit.ly/2EiflcL

BẢN THẢO
Bài viết liên quan